DİZ AĞRILARININ NEDENLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

03-02-2021 11:47
feature-top

Diz eklemi uyluk ( femur ), kaval ( tibia ) ve diz kapağı ( patella ) kemiği diye adlandırılan 3 adet kemiğin birbirleriyle kıkırdak yüzeyler aracılığı ile eklemleşmesinden oluşur.

Diz eklemini kabaca iç yan, dış yan, arka çapraz bağ ve ön çapraz bağ olarak adlandırılan 4 adet bağ yerinde tutar. Uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında biri içte biri de dışta olmak üzere 2 adet C şeklinde menüsküs denilen kıkırdak yapı mevcuttur .Diz eklemi fleksiyon-ekstansiyon (bükme -açma ) , rotasyon ( içe-dışa dönme ) ve bir miktar yuvarlanma hareketi yapar . Diz ağrılarında vücut ağırlığının önemi büyüktür . Çünkü normal yürüme esnasında dize 2-5 kat, koşma esnasında ise vücut ağırlığının 24 katına kadar ağırlık binebilir . 70 kg lık bir insanı düşünürsek yürüme esnasında 140-350, koşma esnasında ise 1600 kg' a kadar dize yük biner .Diz ağrılarını nedenlerini travmatik (düşme, burkulma, spor yaralanmaları, araç kazaları ) ve non-travmatik ( kireçlenme, eklem iltihabı,enfeksiyon, tümör ) olarak 2 gruba ayırabiliriz .Düşmeler trafik kazaları gibi durumlarda genellikle diz çevresi kırıklar, kıkırdak yaralanmaları , menüsküs ve bağ yaralanmaları görülür ve çoğu cerrahi olarak tedavi edilir.

Spor yaralanmalarında daha çok menüsküs yırtıkları, ön çapraz bağ kopmaları, iç ve dış yan bağ yaralanmaları görülür.Diz çevresinde tümörler de diz ağrısı nedeni olabilir. Özellikle 20 -40 yaş grubunda görülür. Dizde şişlik, gece ağrısı önemli belirtilerdendir .Diz çevresi enfeksiyonlar da önemli diz ağrısı nedenlerindendir . Kızarıklık, ısı artışı, diz hareketleri sırasında ağrı ve  ateş enfeksiyonun en önemli bulgularındandır. Septik artrit diye adlandırılan diz ekleminin mikrobik iltihabı acil cerrahi müdahale gerektiren bir durumdur. Ilk 8 saat kritik bir süredir. Çünkü dizin içerisinde çoğalan mikroorganizmaların ürettiği kimyasal maddeler diz eklem kıkırdağında kalıcı hasara neden olurlar. Bu nedenle bir an önce dizin artroskopik olarak yıkanması gerekir.

Diz ağrılarını yaşlara göre sınıflandırırsak  çocukluk, ergenlik ve erişkin döneminde diz çevresi kırıklar, menüsküs yırtıkları, kıkırdak yaralanmaları, bağ yaralanmaları, enfeksiyon ve tümör sayılabilir. İleri yaş gruplarından özellikle ideal kilodan fazla kiloya sahip hastalarda en sık neden kireçlenme olarak tarif  edilen diz eklemi kıkırdaklarının aşınmasıdır. Menüsküs yırtıklarında yırtığın içte veya dıştaki menüsküste olmasına göre , dizin iç ya da dış kısmında özellikle çökme, kalkma, merdiven inip çıkma sırasında ağrı ve takılma hissi olur. Tedavide ağrı kesici ve ödem giderici ilaçlar, buz tedavisi ve diz egzersizleri uygulanır.

Tedaviden fayda görmeyen  hastalar artroskopik cerrahi  ile  tedavi edilir.  artroskopi diz kapağının her iki yanından birer cm'lik delikler açılarak dizin kamera ile görüntülenmesi ve aynı anda yırtık menüsküsün yırtık parçasının alınması veya dikilmesidir. Artroskopi sipinal anestezi ile uygulanabilir ve bir gün sonra hastanın yürümesine izin verilir. Bağ yaralanmalarında, erken dönemde (0-3 hafta) yine ağrı kesici, ödem giderici ilaçlar, buz tedavisi, dizlik ve  atel uygulaması gibi yöntemlerle tedavi edilir. Ancak bu tedaviye rağmen özellikle ön çapraz bağ yaralanmalarında iyileşme olmaz. Dizde boşluk , güvensizlik  hissi, sık sık burkulma kalıcı olabilir. Bu durumda yine artroskopik olarak bağ tamiri ameliyatları yapılır.

 Kıkırdak dokuya ait yaralanmalarda, yine artroskopik olarak , kıkırdak dokunun  delme yöntemiyle yeniden oluşturulabilmesi ,dizin bir başka yerinden alınan kıkırdağın hasarlı olan bölgeye  nakli, yapay kıkırdak uygulaması gibi yöntemler vardır. İdeal kilodan fazla genellikle 50-60 yaş üstü hastalarda ise en sık diz ağrısı nedeni kireçlenme yani diz eklem kıkırdaklarının aşınmasıdır.diz eklemi hareketi sırasında tıkırtı, ağrı, şişlik, gece ağrısı en sık bulgularıdır.Eklem kıkırdağının aşınma derecesine göre erken dönemlerde kilo verme, aktivite modifikasyonu ( çömelme, kalkma, alaturka tuvalet kullanma, bağdaş kurma gibi hareketlerden kaçınma),  yine ağrı kesici, ödem giderici ilaçlar, buz tedavisi, kıkırdak dokusunu destekleyen ilaçlar ( kollagen ,glukozamin kandroitin sulfat), diz içene yapılan enjeksiyonlar,PRP,  artroskopi ve fizik tedavi ile tedavi edilir.Ancak geç dönemde hasta bu tedavilerden fayda görmez. hastalar diz protezleri ile tedavi edilir. İdeal olarak diz protezleri 60-65 yaş üstü hastalarda uygulanmalıdır.Diz protezi uyluk, kaval kemiği ve diz kapağı kemiğindeki hasarlı kıkırdaktaki dokunun açık ameliyatla kesilmesi ve kemik uçlarının birbirine bakan yüzeylerinin metal  parçalarla kaplanması işlemidir.İdeal olaraka yapılan bir diz protezi sonrası 2.  gün hasta walker yürüme cihazı ile üzerine basarak  yürüyebilir. Ameliyattan 2-3 gün sonra dizi açma bükme  egzersizlerine başlanır. 15-20 gün sonra dikişler alınır. 3.hafta sonunda hasta desteksiz yürüyebilir ve dizini bükebilir hale gelir. İdeal bir diz protezinin ömrü  yaklaşık 20 yıl kadardır. Gevşeyen, eskiyen parçaların  değiştişirlmesi yani revizyonu da mümkündür. Son olarak ileri yaşta ileri yaşta ideal kilonun üzerindeki hastalarda en sık diz ağrısı nedeni kireçlenme, kireçlenmenin de en sık nedeni kilo fazlasıdır .

 

Haber

Testisler

2021-03-04 10:00:59
Ayrıntılar
Haber

Myomlar

2020-09-16 11:11:14
Ayrıntılar
Haber

Baş Ağrısı

2020-07-06 11:14:50
Ayrıntılar